Türkiye Florası

PROJE HAKKINDA DİZİN ANAHTAR SİLSİLE HERBARYUM TERİMLER BİBLİYOGRAFYA YAZIM KURALLARI

Isoetes L. Sp. Pl. 2: 1100 (1753)
Çimeğreltisi Türk. Bitkileri List., s. 1 (2012)
 
Yazar: Mustafa Keskin
Ressam: Golshan Zare
 
Taksonun;
Kategorisi Cins
Adı Isoetes
Yazarı L.
Künyesi Sp. Pl. 2: 1100 (1753)
Türkçe adı Çimeğreltisi
Türkçe ad künyesi Türk. Bitkileri List., s. 1 (2012)
 
Tip:
Tip tür: I. lacustris L.
 
Sinonimleri:
Calamaria Boehm., Def. Gen. Pl. ed. 3., 500 (1760).
Cephaloceraton Gennari, Comment. Soc. Crittogam. Ital. 1: 111 (1862).
 
Betim:
Kormusun enine kesiti 3 bazen 2 loplu ya da az çok yuvarlak. Kökler kormus tabanında, uçta çatallı. Yapraklar kormus etrafında sarmal dizilişli; karasal türlerin tabanında eski yaprak kalıntıları kabuklaşır; kabuk türe özgü, odunsu, parlak siyah, halka şeklinde veya kiremitvarî. Spor keseleri yaprakların kormusa bağlandığı yerde; genellikle kın (velum) ile örtülü, kın zarsı; dilcik kâğıtsı, hafifçe etli, spor kesesinin üst tarafında, sporların olgunlaşmasında kaybolur. Makrospor ortalama 20-30 adet, 0,36-0,9 mm çapında, mikrosporlardan önce gelişir; mikrospor binlerce, çok küçük, kahverengi.
 
Yayılış:
Dünya genelinde 200 civarında tür ile temsil edilmektedir.
 
Teşhis Anahtarı:
1- Spor keseleri tamamen örtüsüz, çıplak; bitki su içinde ya da su çekilmiş alanlarda yetişir 2- Makrosporlar biraz basık; sivilceli, sivilcelerin biri çok iri; diğer yarım küredeki sivilceler hemen hemen aynı; en az 0, 6 mm çapında | 5- anatolica / abantçimeğreltisi 2- Makrosporlar tam yuvarlak, yüzey sivilceleri eşit, en çok0,5 mm çapında | 6- vanensis / vançimeğreltisi 1- Spor keseleri tamamen ya da kısmen kınlı; bitki tamamen karasal ya da mevsimlik su birikintilerinde, o zaman spor keselerinin bir kısmı kınlı 3- Kın, spor keselerini 2/3 oranında örter; gövde tamamen belirsiz; yapraklar düz yapıda ve toprak yüzeyini örter; spor kesesi 2-5 mm eninde | 4- olympica / uludağçimeğreltisi 3- Kın, tam olarak gelişir; gövde su içindeki bitkiler hariç kolaylıkla görülür; yapraklar kalın, az çok köşeli ve genel olarak yukarı yönlenmiş; spor kesesi en az 10 mm boyunda 4- Makrospor petek şeklinde süslü | 3- durieui / petekçimeğreltisi 4- Makrospor küçük sivilcelerle süslü 5- Kabuk üç boynuzlu; boynuzlar genellikle eşit boyda; yapraklar genel olarak orta kısımdan itibaren kıvrık | 1- histrix / çimeğreltisi 5- Kabuk genellikle tek boynuzlu veya sadece köşelerde çok kısa iki boynuzlu; yapraklar genellikle dik ya da az çok uç kısımlara yakın kıvrıktır | 2- gymnocarpa / güdükçimeğreltisi
 
Diğer:
Makrosporların üzerindeki süsler teşhiste son derece önemlidir. Teşhis yaparken mümkün olan en büyük büyütmenin kullanılması gerekmektedir. Mikrosporlar ışık mikroskobunda sadece kabaca incelenebilir. Türlerin kesin teşhisi ancak özellikle sporların, taramalı elektron mikroskobunda (SEM) incelendikten sonra yapılabilir. Burada verilen tüm ölçüler SEM çalışması ile alınmıştır. Cinse ait ayrıntılı ve görsel ağırlıklı bilgiler için Keskin ve Musselman (2014)’e bakınız. Karasal türlerin (kirpiçimeğreltisi [I. histrix], güdükçimeğrelti [I. sicula] ve petekçimeğreltisi [I. durieui]) su birikintilerindeki bireyleri ile karadaki bireyleri dış görünüşü bakımından çoğu zaman farklıdır; buna karşın kabuk yapısı, makro ve mikrospor yapısı sabit karakterlerdir. Bu cins, basit bir ot görünümünde olduğu için arazide çok kolay gözden kaçabilmektedir. Bu cinse ait türleri bulabilmek için mevsimlik sulak alanlar, durgun sular, volkanik kökenli kayaçların nemli alanları gibi yaşam alanlarında aranmalıdır. Normal yükseltilerde 2-4. aylar, daha yüksek kesimlerde ise 5-8. aylar arası en iyi toplanma zamanıdır.
 
 
Yayınlar:
  • Bolin, J.F., Bray R.D., Keskin, M. ve Musselman, L.J. (2008). The genus Isoetes L. (Isoetaceae, Lycophyta) in South-Western Asia. Turk. J. Bot. 32: 447-457.
  • Hickey, R.J. (1986). Isoetes megaspore surface morphology-nomenclature, variation and systematic importance. Amer. Fern J. 76(1): 1-16.
  • Hoot, S.B., Taylor, W.C. ve Napier, N.S. (2006). Phlogeny and biogeography of Isoetes (Isoetaceae) based on nuclear and chloroplast DNA sequence data. Syst. Bot. 31(3): 449-460.
  • Keskin, M. ve Musselman, L.J. (2014). Türkiye’nin Çimeğreltisi [Isoetes L. (Isoetaceae)] türleri. Bağbahçe Bilim Derg. 1(2): 1-13.
  • Motelay, L. ve Vendryes, A. (1882). Monographie des Isoetaceae. Act. Linn. Bordeaux 36: 309-403.
  • Musselman, L.J. ve Al-Zein, M.S. (2009). Isoetes duriei new to Lebanon. Amer. Fern J. 99(4): 333–334.
  • Musselman, L.J. (2003). Ornamentation of Isoetes (Isoetaceae, Lycophyta) microspores. Bot. Rev. (Lancaster) 68(4): 474-487.
  • Musselman, L.J. (2002). The only quillwort (Isoetes olympica A.Braun) in Syria is threatened with extirpation. Fern Gaz. 16(6-8): 324-329.
  • Pfeiffer, N.E. (1922). Monograph of the Isoetaceae. Ann. Missouri Bot. Gard. 9(2): 79-233.
  • Prada, C. ve Rolleri, C.H. (2005). A new species of Isoetes (Isoetaceae) from Turkey, with a study of microphyll intercellular pectic protuberances and their potential taxonomic value. Bot. J. Linn. Soc. 147: 213-228.
  • Scott, D.H. ve Hill, T.G. (1900). The structure of Isoetes hystrix. Ann. Bot. 14(3): 413-454.
  • Sharma, B.D. ve Singh, R. (1984). The Ligule in Isoetes. Amer. Fern J. 74(1): 22-28.
  • Stefanova, I. ve Ivanova, D. (2000). On systematics and history of the Bulgarian representative of genus Isoetes L.. Phytol. Balcan. 6(1): 31-42.
  • Bagella, S. Peruzzi, L., Caria, M.C. ve Filigheddu, R. (2014). Unraveling the taxonomy and nomenclature of the Isoetes histrix Bory species complex (Isoetaceae, Lycopodiidae). Turk. J. Bot. 38: 1-6.
  •  
     
    Kitabın bu bölümüne atıf
  • Mustafa Keskin (2018). Isoetes. Şu eserde: Güner, A., Kandemir, A., Menemen, Y., Yıldırım, H., Aslan, S., Ekşi, G., Güner, I. ve Çimen, A.Ö. (edlr.). Resimli Türkiye Florası 2: 00-00. ANG Vakfı Nezahat Gökyiğit Botanik Bahçesi Yayınları. İstanbul.
  • Kitaba atıf
  • Güner, A., Kandemir, A., Menemen, Y., Yıldırım, H., Aslan, S., Ekşi, G., Güner, I. ve Çimen, A.Ö. (edlr.) (2018). Resimli Türkiye Florası, Cilt 2. ANG Vakfı Nezahat Gökyiğit Botanik Bahçesi Yayınları. İstanbul.
  • Veb referans
  • URL# http://turkiyebitkileri.com.tr/?GET=360F45Y78KG

  • ANASAYFA          İLETİŞİM          KAYNAKÇA

    Elektronik Türkiye Florası Projesi ANG Vakfı tarafından desteklenmektedir.