Türkiye Florası

PROJE HAKKINDA DİZİN ANAHTAR SİLSİLE HERBARYUM TERİMLER BİBLİYOGRAFYA YAZIM KURALLARI

Cedrus Trew Cedr. Lib. Hist., Apol. Mant. 1: 6 (1757),
Sedir Türk. Bitkileri List., s. 14 (2012).
 
Yazar: Tuğrul Mataracı, Ali Kandemir
Ressam: Yahya Emin Demirci, Nihan Şişli
 
Taksonun;
Kategorisi Cins
Adı Cedrus
Yazarı Trew
Künyesi Cedr. Lib. Hist., Apol. Mant. 1: 6 (1757),
[kor. ad / nom. cons.; Duhamel’inki (1755) ve P.Miller’inki (1757) değil; nor Duhamel (1755) nec P.Miller (1757)].
Türkçe adı Sedir
Türkçe ad künyesi Türk. Bitkileri List., s. 14 (2012).
 
Tip:
Tip tür: C. libani A.Rich. (sin.: Pinus cedrus L.).
 
Betim:
Birevcikli, monopodiyal dallanan, genç yaşlarda düzgün piramitsi, ilerleyen yaşlarda genellikle yayvan taçlı, herdem yeşil ağaçlar. Gövde kabuğu gençlikte ince, pürüzsüz, grimsi renkli; ilerleyen yaşlarda küçük ve düzensiz pullar halinde kalın parçalı ve boyuna derin çatlaklı. Terminal tomurcuklar uzun, yan tomurcuklar kısa sürgünleri oluşturur. Yapraklar şeritsi-iğnemsi, uzun sürgünlerde seyrek ve sarmal dizilişli olarak tek tek, tabanda daralmış, uçta sivri; kısa sürgünlerde öbekler halinde, enine kesitte üçgensi. Erkek kozalak kısa sürgün uçlarında tek tek, ± dik, büyük tırtılsı; çiçektozları iki hava keseli. Dişi kozalak kısa sürgün uçlarında, dik, yumurtamsı-fıçı şeklinde, ucu basık, küt; karpelleri derimsi veya ince odunsu, kiremitvari kapanışlı, geniş yelpaze şeklinde; olgunlukta dağılır; bırakteler küçük, dışarıdan görülmez. Tohumlarının bir yüzü bütünüyle, diğer yüzünün ufak bir kısmı zar ile kaplı; zarımsı kanat tohumdan birkaç kat büyük.
 
Yayılış:
Cinsin Avrasya ve Kuzeybatı Afrika bütününde birbirlerinden kopuk üç farklı kesimde (doğu-orta-batı) yayılışı bulunur. Üç türle temsil edilir: C. deodara (Lamb.) G.Don (himalaya sediri, yeni Türkçe bilimsel ad), C. libani A.Rich. (katranağacı) ve C. atlantica (Endl.) Manetti ex Carrière (atlas sediri, yeni Türkçe bilimsel ad). C. deodara O. Asya’da (Doğu Afganistan-Hindikuş Dağları, Çin-Tibet, Nepal, Pakistan-Karakurum Dağları ve batı Himalaya) bulunurken C. atlantica KB. Afrika’da (Atlas Dağları) yayılır; C. libani ise ikisinin ortasında D. Akdeniz’de yayılır (Farjon, 2010).
 
Diğer:
C. deodara (himalaya sediri) ve C. atlantica (atlas sediri), Türkiye’de park, bahçe ve korularda sıkça kullanılmaktadır.
 
 
Yayınlar:
  • Akıncı, M.Y. (1963). Doğu Karadeniz mıntıkası (Cedrus libani) Sedir meşçereleri. İstanbul Üniv. Orm. Fak. Derg., B. 13(1): 104-113.
  • Anşin R., Küçük, M. (1990). Niksar ve Erbaa yöreleri doğal sedir meşçerelerinde floristik araştırmalar. Şu eserde: Uluslararası Sedir Sempozyumu-Antalya 1-11: Ormancılık Araştırma Enstitüsü, Muhtelif Yayınlar No: 59. Ankara.
  • D-Kharrat, M.B., Mariette, S., Lefevre, F., Fady, B., G-de-March, G., Plomin, C. ve Savoure. A. (2007). Geographical diversity and genetic relationships among Cedrus species estimated by AFLP. Tree Genetics & Genomes 3: 275-285.
  • Eler, Ü. (ed.) (1994). Sedir. Ormancılık Araştırma Enstitüsü Yayınları, Muhtelif Yayınlar Serisi: 66. Ankara.
  • Gülbaba, A.G. ve Özkurt, N. (2002). Bolkar Dağları Doğal Sedir (Cedrus libani A. Rich.) Populasyonlarının İzoenzim Çeşitliliği. Teknik Bülten No: 14, Orman Bakanlığı Doğu Akdeniz Ormancılık Araştırma Enstitüsü Müdürlüğü. Ankara.
  • Günay, T. (1990). Afyon-Emirdağ Yukarı Çaykışla Vadisi’nde stebe geçiş kuşağında yeni tespit edilen bir sedir (Cedrus libani A. Rich) kalıntı meşçeresi ve ekolojik özllikleri. Şu eserde: Uluslararası Sedir Sempozyumu-Antalya 53-63. Ormancılık Araştırma Enstitüsü, Muhtelif Yayınlar no: 59. Ankara.
  • Jasinska, A.K., Boratynska, K., Sobierajska, K., Romo, A., Ok, T., Kharat, M.B.D. ve Boratynski, A. (2013). Relationships among Cedrus libani, C. brevifolia and C. atlantica as revealed by the morphological and anatomical needle characters. Pl. Syst. Evol. 299: 35-48.
  • Kantarcı, M.D. (1990). Türkiye’de sedir ormanlarının yayılış alanında ekolojik ilişkiler. Şu eserde: Uluslararası Sedir Sempozyumu-Antalya 12-25. Ormancılık Araştırma Enstitüsü, Muhtelif Yayınlar no: 59, Ankara.
  • Kurt, Y., Kaya, N. ve Işık, K. (2008). Isozyme variation in four natural populations of Cedrus libani A.Rich. in Turkey. Turkish J. Agric. For. 32: 137-145.
  • Magri, D. (2012). Quaternary history of Cedrus in southern Europe. Ann. Bot. (Rome) 2: 57-66.
  • Qiao, C-Y., Ran, J-H., Li, Y., & Wang, X-Q. (2007). Phylogeny and biogeography of Cedrus (Pinaceae) inferred from sequences of seven paternal chloroplast and maternal mitochondrial DNA regions. Ann. Bot. (Oxford) 100: 573-580.
  • Scaltsoyiannes, A. (1999). Allozyme differentiation and Phylogeny of cedar species. Silvae Genet. 48(2): 6168.
  • Sevim, M. (1955). Lübnan Sedirinin Türkiye’deki Tabii Yayılışı ve Ekolojik Şartları. Orman Umum Müdürlüğü Yayınları, Neşriyat Sıra No: 143, Seri No: 24. Yenilik Basımevi. İstanbul.
  •  
     
    Kitabın bu bölümüne atıf
  • Tuğrul Mataracı, Ali Kandemir (2018). Cedrus. Şu eserde: Güner, A., Kandemir, A., Menemen, Y., Yıldırım, H., Aslan, S., Ekşi, G., Güner, I. ve Çimen, A.Ö. (edlr.). Resimli Türkiye Florası 2: 00-00. ANG Vakfı Nezahat Gökyiğit Botanik Bahçesi Yayınları. İstanbul.
  • Kitaba atıf
  • Güner, A., Kandemir, A., Menemen, Y., Yıldırım, H., Aslan, S., Ekşi, G., Güner, I. ve Çimen, A.Ö. (edlr.) (2018). Resimli Türkiye Florası, Cilt 2. ANG Vakfı Nezahat Gökyiğit Botanik Bahçesi Yayınları. İstanbul.
  • Veb referans
  • URL# http://turkiyebitkileri.com.tr/?GET=518F45Y78KG

  • ANASAYFA          İLETİŞİM          KAYNAKÇA

    Elektronik Türkiye Florası Projesi ANG Vakfı tarafından desteklenmektedir.