Türkiye Florası

PROJE HAKKINDA DİZİN ANAHTAR SİLSİLE HERBARYUM TERİMLER BİBLİYOGRAFYA YAZIM KURALLARI

Pinus L. Sp. Pl. 2: 1000 (1753)
Çam Türk. Bitkileri List. (2012)
 
Yazar: Ali Kandemir, Tuğrul Mataracı
Ressam: Yahya Emin Demirci, Sema Niğdeli, Kezban Sayar, Nihan Şişli
 
Taksonun;
Kategorisi Cins
Adı Pinus
Yazarı L.
Künyesi Sp. Pl. 2: 1000 (1753)
Türkçe adı Çam
Türkçe ad künyesi Türk. Bitkileri List. (2012)
 
Tip:
Lektotip tür: P. sylvestris L.
 
Sinonimleri:
Pinea Wolf, Gen. Pl. 156 (1776).
Strobus (Spach) Opiz, Lotos 4: 94 (1854).
Caryopitys Small, Fl. S.E. U.S. 29 (1903).
Apinus Neck. ex Rydb., Bull. Torrey Bot. Club 32: 597 (1905).
Leucopitys Nieuwl., Amer. Midl. Naturalist 3: 69 (1913) [y.dışı ad / nom. illeg.].
Ducampopinus A.Chev., Rev. Bot. Appl. Agric. Trop. 24: 30 (1944).
 
Betim:
Birevcikli, herdem yeşil ağaç veya çalılar. Dallar gövde etrafında genellikle dairesel dizilişli; uzun ve kısa sürgünlü. Tomurcuk pulları dökülücü veya kalıcı; iğne yapraklar kısa sürgünlerde 2 veya 3’lü demetler halinde; kenarları dümdüz veya testere dişçikli; tabanı kınla çevrili. Erkek kozalak çok sayıda, birçoğu bir arada, genç uzun sürgünlerin tabanına yakın eksen etrafında helezoni dizilişli; çiçektozu 2 hava keseli. Dişi kozalak genellikle subterminal, tek veya kümelenmiş, saplı veya sapsız, başlangıçta dik, olgunlaşınca sarkık veya yatay, simetrik ya da yamuk; karpeller ana eksen etrafında helezoni dizilişli, kalıcı, ters yumurtamsı-dikdörtgensi, odunsu, uçta kalkansı (apofizli); apofiz umbolu (göbekli); umbolar mukrolu veya mukrosuz; varsa mukrolar yassı, çubuk, diken veya daldiken halinde veya kuş gagası gibi geriye kıvrık çengelsi, batıcı veya değil; bırakteler olgunlukta körelir. Tohumlar genellikle hafif, yassı, zarsı kanatlı veya kanatsız.
 
Yayılış:
Cins, dünyada Kuzey Yarıküre’de 109 türle temsil edilir. Güney Yarıküre’de bulunmaz.
 
Teşhis Anahtarı:
1- Yapraklar üçlü demetler halinde 7- *radiata / *monteri çamı 1- Yapraklar ikili demetler halinde 2- Olgun yapraklar 7 cm’den kısa 5- sylvestris / sarıçam 2- Olgun yapraklar 7 cm’den uzun 3- Tohum kanatları gelişmemiş, kalıntı (artık) halde 4- pinea / fıstık çamı 3- Tohum kanatları gelişmiş, tohumdan uzun 4- Dişi kozalak saplı, ucu belirgin olarak aşağıya dönük (yere bakar) 5- Dişi kozalak sapı belirgin olarak uzun, kıvrık; kozalak en az 6 cm uzunluğunda 3- halepensis / halep çamı 5- Dişi kozalak kısa saplı; kozalak en çok 5 cm uzunluğunda 5- sylvestris / sarıçam 4- Dişi kozalak sapsız veya kısa saplı, ucu aşağıya dönük değil (yere bakmaz) 6- Umbo düz veya çökük 2- brutia / kızılçam 6- Umbo çıkık 7- Tohum kozalağında apofiz baklavamsı; umbo ortada, belirgin olarak çıkık, uçta batıcı, kalıcı dikensi 1- *pinaster / *sahil çamı 7- Tohum kozalağında apofiz baklavamsı değil; umbo uca yakın, hafif çıkık, dikensiz veya ufak dökülücü daldikenli 6- nigra / karaçam
 
Diğer:
Anadolu’da üreme yetenekleri düşük ve sebebi kesin olarak bilinmeyen dallanma biçimlerine bağlı olarak farklı görünümlü, dar veya seyrek yayılışlı, genellikle birkaç bireyden oluşan topluluklara rastlanmaktadır. P. sylvestris (sarıçam), P. nigra (karaçam) ve P. brutia (kızılçam) türlerinin her üçünde de görülen bu durumdaki oluşumlar forma düzeyinde değerlendirilmiştir. P. canariensis C.Sm. ex DC. (kanarya çamı, yeni Türkçe bilimsel ad), P. caribaea Morelet (karayip çamı, yeni Türkçe bilimsel ad), P. contorta Douglas ex Loudon (çarpık çam, yeni Türkçe bilimsel ad), P. densiflora Siebold & Zucc. (japon kızılçamı, yeni Türkçe bilimsel ad), P. douglasiana Martinez (duglas çamı, yeni Türkçe bilimsel ad), P. echinata Mill. (dikenli çam, yeni Türkçe bilimsel ad), P. elliottii Engelm. (kıta çamı, yeni Türkçe bilimsel ad), P. muricata D.Don (keşiş çamı, yeni Türkçe bilimsel ad), P. patula Schiede ex Schltdl. & Cham. (meksika çamı, yeni Türkçe bilimsel ad), P. ponderosa Douglas ex C.Lawson (kaliforniya çamı, yeni Türkçe bilimsel ad), P. roxburghii Sarg. (hint çamı, yeni Türkçe bilimsel ad), P. strobus L. (veymut çamı, yeni Türkçe bilimsel ad), P. taeda L. (günnük çamı, yeni Türkçe bilimsel ad), P. virginiana Mill. (virjinya çamı, yeni Türkçe bilimsel ad) Türkiye’de tür orijin deneme ve ağaçlandırma sahalarında kullanılmıştır. Ayrıca, P. coulteri D.Don (kolteri çamı, yeni Türkçe bilimsel ad), P. flexilis E.James (nevada çamı, yeni Türkçe bilimsel ad), P. jeffreyi Balf. (jefrey çamı, yeni Türkçe bilimsel ad), P. mugo Turra (dağçamı, yeni Türkçe bilimsel ad), P. peuce Griseb. (rumeli çamı, yeni Türkçe bilimsel ad), P. rigida Mill. (katrançamı, yeni Türkçe bilimsel ad), P. wallichiana A.B.Jacks. (ağlayançam, yeni Türkçe bilimsel ad) park, bahçe ve korularda süs ve bezeme ağacı olarak kullanılmaktadır. Pinus (çam) cinsinde yapraklar bir (Altcins Strobus Spach [Veymutçamı Altcinsi, yeni Türkçe bilimsel ad]) veya iki (altcins Pinus [Çam Altcinsi, yeni Türkçe bilimsel ad]) damarlıdır. Anadolu çamlarının tamamı iki damarlı Pinus altcinsine yer alır.
 
 
Yayınlar:
  • Akkemik, Ü., Yılmaz, H., Oral, D. ve Kaya, A. (2011). Some changes in taxonomy of Pines (Pinus L.) native to Turkey. İstanbul Üniv. Orman Fak. Derg. 61(1): 63-78.
  • Alptekin, Ü. (1987a). Anadolu karaçamı (Pinus nigra Arn. subsp. pallasiana Lamb. Holmboe)’nın coğrafik varyasyonları. İstanbul Üniv. Orman Fak. Derg., A. 36(2): 132-154.
  • Aytuğ, B. ve Şanlı, İ. (1974). İstanbul Boğazı yöresinin tersiyer sonu ormanları. İstanbul Üniv. Orm. Fak. Derg., A. 24(2): 54-63.
  • Businský, R. (2008). The genus Pinus L., pines: contribution to knowledge. Acta Pruhon. 88: 6-117.
  • Christensen, K.I. (1997). Pinus L. Şu eserde: Strid, A. ve Tan, K. (edlr.). Flora Hellenica 1: 4-9. Koeltz Scientific Books: Königstein.
  • Coode, M.J.E. ve Cullen, J. (1965). Pinus L. Şu eserde: Davis, P.H. (ed.). Flora of Turkey and The East Aegean Islands 1: 72-75.
  • Farjon, A. (2005). Pines Drawings and Descriptions of the Genus Pinus, 2. baskı. Brill, Leiden-Boston.
  • Farjon, A. (2010). A Handbook of the World’s Conifers. 2 cilt. Brill, Leiden-Boston.
  • Farjon, A. ve Filer, D. (2013). An Atlas of the World’s Conifers. Brill, Leiden-Boston.
  • Frankis, M.P. (1991). Krüper’s Nuthatch Sitta krueperi and Turkish pine Pinus brutia: an evolving association? Sandgrouse 13(2): 92-97.
  • Frankis, M.P. (1993). Morphology and Affinities of Pinus brutia. Şu eserde: Uluslararası Kızılçam Sempozyumu (Bildiriler) 11-18. T.C. Orman Bakanlığı Yayını. Ankara.
  • Frankis, M.P. (1999). Pinus brutia (Pinaceae). Bot. Mag. (Kew Mag.) 16(3): 173-184.
  • Frankis, M.P. (2000). Pinus L. Şu eserde: Güner, A., Özhatay, N., Ekim, T. ve Başer, K.H.C. (edlr.). Flora of Turkey and East Aegean Islands (Supplement 2) 11: 6. Edinburg.
  • Gernandt, D.S., Lopez, G.G., Garcia, S.O. ve LISTOn, A. (2005). Phylogeny and classification of Pinus. Taxon 54(1): 29-42.
  • Kasaplıgil, B. (1992). Türkiye’nin Geçmişteki ve Bugünkü Çam Türleri. T.C. Orman Bakanlığı Orman Genel Müdürlüğü Yayın. No.674/Seri No: 69. Ankara.
  • Kaundun, S.S. ve L. Lebreton, P. (2009). Taxonomy and systematics of the genus Pinus based on morphological, biogeographical and biochemical characters. Pl. Syst. Evol. 284(1): 1-15.
  • Kayacık, H. (1954a). Türkiye çamları ve bunların coğrafi yayılışı üzerine araştırmalar. İstanbul Üniv. Orman Fak. Derg. A. 4(1-2): 44-64.
  • Kayacık, H. (1954b). Türkiye çamları ve bunların coğrafi yayılışı üzerine araştırmalar II. İstanbul Üniv. Orman Fak. Derg. A. 13(1): 1-10.
  • Kayacık, H. (1954c). Türkiye çamları ve bunların coğrafi yayılışı üzerine araştırmalar III. İstanbul Üniv. Orman Fak. Derg. A. 23(2): 147-160.
  • Mirov, N.T. (1967). The Genus Pinus. The Roland Press Company, ABD.
  • Schiller, G. (1994). Diversity among P. brutia subsp. brutia and related taxa-a review. İstanbul Üniv. Orm. Fak.Derg. Ser. A. 44(1): 133-147.
  • Wang, X-Ru., Tsumura, Y., Yoshimaru, H., Nagasaka, K. ve Szmidt, A.E. (1999). Phylogenetic relationships of Eurasian pines (Pinus, Pinaceae) based on chloroplast rbcl, matK, rpl20-rps18 spacer and trnV intron sequences. Amer. J. Bot. 86(12): 1742-1753.
  •  
     
    Kitabın bu bölümüne atıf
  • Ali Kandemir, Tuğrul Mataracı (2018). Pinus. Şu eserde: Güner, A., Kandemir, A., Menemen, Y., Yıldırım, H., Aslan, S., Ekşi, G., Güner, I. ve Çimen, A.Ö. (edlr.). Resimli Türkiye Florası 2: 00-00. ANG Vakfı Nezahat Gökyiğit Botanik Bahçesi Yayınları. İstanbul.
  • Kitaba atıf
  • Güner, A., Kandemir, A., Menemen, Y., Yıldırım, H., Aslan, S., Ekşi, G., Güner, I. ve Çimen, A.Ö. (edlr.) (2018). Resimli Türkiye Florası, Cilt 2. ANG Vakfı Nezahat Gökyiğit Botanik Bahçesi Yayınları. İstanbul.
  • Veb referans
  • URL# http://turkiyebitkileri.com.tr/?GET=523F45Y78KG

  • ANASAYFA          İLETİŞİM          KAYNAKÇA

    Elektronik Türkiye Florası Projesi ANG Vakfı tarafından desteklenmektedir.