Türkiye Florası

PROJE HAKKINDA DİZİN ANAHTAR SİLSİLE HERBARYUM TERİMLER BİBLİYOGRAFYA YAZIM KURALLARI

Taxus L. Sp. Pl. 2: 1040 (1753)
Porsuk
 
Yazar: Tuğrul Mataracı
Ressam: Sema Niğdeli
 
Taksonun;
Kategorisi Cins
Adı Taxus
Yazarı L.
Künyesi Sp. Pl. 2: 1040 (1753)
[kor. ad / nom. cons.]
Türkçe adı Porsuk
Türkçe ad künyesi
 
Tip:
Lektotip tür: T. baccata L.
 
Sinonimleri:
Verataxus J.Nelson, Pinaceae, 168 (1866), [yasd. ad / nom. illeg.].
 
Betim:
İkievcikli, nadiren birevcikli, çalı veya ağaçlar. Gövde kabuğu kırmızımsı veya bordomsu-kahverengi, zamanla ince pullu. İnce dallar yapraklı, düzensiz almaşlı, taban kısmı az sayıda kalıcı veya erken dökülücü tomurcuk pullu. Tomurcuklar küçük, kiremitvari pullarla örtülü; pullar belirgin veya değil. Yapraklar sarmal, nadiren karşılıklı, ancak burulmuş yaprak sapından dolayı diziliş taraksı veya distih görünüşlü; şeritsi, düz veya oraksı, dekürent, saplı veya sapsız, genellikle 4 cm’den kısa, yumuşak derimsi, esnek; adaksiyal yüzde orta damar çıkık-belirgin, koyu yeşil, sarı-yeşil veya mavi-yeşil; gözenek bantları iki tane, abaksiyal yüzde, belirgin değil, açık grimsi-yeşil veya mat sarı; reçine kanalı yok. Üreme yapıları koltuksal, tek. Aril kırmızı veya turuncu-sarı, etli, tatlı, tohuma yapışık değil, ucu açık, hilum belirgin, kozalak yapmaz. Tohumu sert, fındıksı, ilk yılda olgunlaşır. Fidecik 2-3 çenek yapraklı.
 
Yayılış:
Yayılışının kıtalararası kopukluğu, morfolojik karakterlerinin yakınlığı türlerin ayrılması ve betimlenmesinde çok farklı düzenlemeleri beraberinde getirir. Yayılış alanlarına dayanılarak betimlenen 8 coğrafi türünün yanı sıra, alttür ve varyeteleriyle birlikte tek bir türden, yaprak anatomisi bazında 24 tür+55 varyeteye kadar uzanan geniş bir sınıflamaya sahiptir (Spjut, 2007a ve 2007b). Genellikle 10 türle temsil edildiği kabul edilir; K. ve O. Amerika’da 4, Avrupa ve Akdeniz havzasında 1 ve Asya’da 5 türü vardır (Farjon, 2010).
 
Diğer:
Mikropilden çıkan sıvı damlası üzerine konan çiçektozu ile döllenir, tohumtaslağının kaidesinde oluşan meristem dokulu yeşil renkli halka, bir yıl sonra tohum olgunlaştığında tohumu kısmen saran arili meydana getirir. Aril, bitkinin zehir içermeyen tek organıdır; tohumun kuşlar ile dağılmasını sağlar. Anadolu’da bir türle temsil edilir: T. baccata L. (porsuk). Ayrıca yaprak şekli, rengi, duruşu, aril rengi ile farklılık gösteren pek çok çeşidi (ehrami, piramitsi, altuni yapraklı, yerde sürünücü vd.) park ve bahçelerde peyzaj materyali olarak kullanılır. Yaygın olarak kullanılan diğer türü T. cuspidata Siebold & Zucc.’dır (japon porsuğu, yeni Türkçe bilimsel ad).
 
 
Yayınlar:
  • Akıncı, Y.M. (1964). Porsuk ağacı (Taxus baccata L.)’nın Doğu Karadeniz mıntıkasında dağılış ve yayılışı. Orman Mühendisliği Derg. 4: 19-21.
  • Erdemoğlu, N. ve Şener, B. (1998). Taxus cinsi ve Türkiye’deki tek türü; Taxus baccata L. (Taxaceae). Ot Sist. Bot. Derg. 5(2): 5-14.
  • Farjon, A. (2010). A Handbook of the World‘s Conifers, cilt II. Koninklijke Brill NV, Leiden, Hollanda.
  • Li, J., Davis, C., Tredici, P.D. ve Donoghue, M.J. (2001). Phylogeny and biogeography of Taxus (Taxaceae) inferred from sequences of the internal transcribed spacer region of nuclear ribosomal dna. Harvard Papers in Botany 6(1): 267-274.
  • Spjut, R.W. (2007a). A phytogeographical analysis of Taxus (Taxaceae) based on leaf anatomical characters. J. Bot. Res. Inst. Texas 1(1): 291-332.
  • Spjut, R.W. (2007b). Taxonomy and nomenclature of Taxus (Taxaceae). J. Bot. Res. Inst. Texas 1(1): 203-289.
  •  
     
    Kitabın bu bölümüne atıf
  • Tuğrul Mataracı (2018). Taxus. Şu eserde: Güner, A., Kandemir, A., Menemen, Y., Yıldırım, H., Aslan, S., Ekşi, G., Güner, I. ve Çimen, A.Ö. (edlr.). Resimli Türkiye Florası 2: 00-00. ANG Vakfı Nezahat Gökyiğit Botanik Bahçesi Yayınları. İstanbul.
  • Kitaba atıf
  • Güner, A., Kandemir, A., Menemen, Y., Yıldırım, H., Aslan, S., Ekşi, G., Güner, I. ve Çimen, A.Ö. (edlr.) (2018). Resimli Türkiye Florası, Cilt 2. ANG Vakfı Nezahat Gökyiğit Botanik Bahçesi Yayınları. İstanbul.
  • Veb referans
  • URL# http://turkiyebitkileri.com.tr/?GET=592F45Y78KG

  • ANASAYFA          İLETİŞİM          KAYNAKÇA

    Elektronik Türkiye Florası Projesi ANG Vakfı tarafından desteklenmektedir.