Türkiye Florası

PROJE HAKKINDA DİZİN ANAHTAR SİLSİLE HERBARYUM TERİMLER BİBLİYOGRAFYA YAZIM KURALLARI

Lilium L. Sp. Pl. 1: 302 (1753).
Zambak Türk. Bitkileri List., s. 609 (2012).
 
Yazar: Nursel İkinci
Ressam: Elif Şirin, Gürol Aytepe
 
Taksonun;
Kategorisi Cins
Adı Lilium
Yazarı L.
Künyesi Sp. Pl. 1: 302 (1753).
Türkçe adı Zambak
Türkçe ad künyesi Türk. Bitkileri List., s. 609 (2012).
 
Tip:
Lektotip tür: L. candidum L.
 
Sinonimleri:
Lirium Scop., Fl. Carn. 239 (1760) [y.dışı ad / nom. illeg.].
Martagon Wolf, Gen. Pl.: 84 (1776).
Martagon (Rchb.) Opiz, Seznam: 63 (1852), [y.dışı ad / nom. illeg.].
 
Betim:
Çokyıllık, soğanlı, bazen sitolonlu ya da rizomlu bitkiler. Soğanlar tunikasız, üst üste binmiş etli pulllardan oluşur; pullar çok sayıda, nadiren birkaç tane; gerçek kökler soğan tabanından çıkar; gövde kökleri biryıllık, soğanın hemen yukarısından çıkar. Toprak üstü gövde dik, toprakaltında nadiren kısmen yatay, dallanmamış, çıplak, kıllı ya da az pürüzlü. Yapraklar gri ya da parlak yeşil, sapsız, nadiren saplı; gövde yaprakları dağınık ilâ dairesel ya da her ikisi; bazen yaprak koltuklarında soğancıklı; kenarlar geriye kıvrık ilâ dümdüz, ince dişli, renksiz şeritli. Çiçekdurumu salkım, nadiren şemsiye ya da tek. Çiçekler sarkık, yatay ilâ dik. Çiçek örtüsü 6 parçalı, serbest, kırmızı, turuncu, sarı, beyaz, pembe, bordo; taçyaprak ve çanakyapraklar çok benzer, tabanlarında çıplak ya da tüylü veya siğilli; balözü bezi oluklu. Erkek organlar 6, ince; anter sırttan bağlı, oynak. Yumurtalık üstdurumlu. Sitilus uzun, düz ilâ kıvrık; sitigma şişkin, basit, top başlı ya da üç loplu. Meyve kuru, 3 bölmeli, çok tohumlu kapsül, kanatlı, oluklu ya da düzgün; uca doğru yassı, basık; taban saplı; üstten açılır, karpellerin ortasına kadar yarılır; her bir karpel yukarı doğru iki sıra tohumlu. Tohumlar yassı, kanatlı; kanatlar kâğıtsı veya zarsı.
 
Yayılış:
Lilium (Zambak) cinsinin K. Yarımküre’nin ılıman bölgelerinde yayılış gösteren 100 kadar türü vardır.
 
Teşhis Anahtarı:
1- Yapraklar dairesel, çiçekler pembe ya da bordo 1- martagon / sultan zambağı 1- Yapraklar dağınık, çiçekler beyaz, fildişi, sarı ya da turuncu 2- Çiçekler beyaz, eğimli ya da yatay 2- candidum / akzambak 2- Çiçekler fildişi, sarı ya da turuncu, sarkık 3- Yaprak kenarları ve çiçek tomurcukları uzun tüylü, kirpikli; yaprak alt yüzey damarları çıplak 4- Çiçekler büyük, tepaller en az 65 mm uzunluğunda; tepaller hafifçe geriye kıvrık, tüpe hiçbir zaman değmez 3- akkusianum / mis zambak 4- Çiçekler küçük; tepaller en çok 50 mm uzunluğunda; tepaller, tüpe değecek ve kapatacak biçimde belirgin olarak geriye kıvrık 4- ciliatum / kirno 3- Yaprak kenarları ve çiçek tomurcukları çıplak; yaprak alt yüzey damarları kısa tüylü 5- Tepaller en çok 45 mm uzunluğunda, sarı ya da turuncu, güçlü bir şekilde geriye kıvrık 5- ponticum / hemşin zambağı 5- Tepaller en az 65 mm uzunluğunda, hafifçe geriye kıvrık 6- Çiçekler açık fildişi rengi ya da beyazımsı sarı; ortada belirgin sarı çizgili, anterler kestane-bordo 6- kesselringianum / kaf zambağı 6- Çiçekler sarı; ortada belirgin koyu renkli çizgi yok, anterler turuncu 7- monadelphum / bey zambağı
 
 
Yayınlar:
  • Baker, J.G. (1874). Revision of the genera and species of Tulipeae. J. Linn. Soc. 14: 211-310.
  • Balls, E.K. (1934). Lilies in the Pontus. RHS Lily Year Book 3: 50-52.
  • Baranova, M.V. (1988). A synopsis of the system of the genus Lilium (Liliaceae). Botaniceskij Zurnal 73: 1319-1329.
  • Comber, H.F. (1949). A new classification of the genus Lilium. RHS Lily Year Book 13: 86-105.
  • Davis, P.H. ve Henderson, D.M. (1969). A revision of Turkish Lilies. RHS Lily Year Book 33: 212-223.
  • Elwes, H.J. (1880). A monograph of the genus Lilium. Londra.
  • Furse, P. (1963). Lilies of North-East Turkey. RHS Lily Year Book 27: 63-67.
  • Güven, S., Okur, S., Demirel, S.D., Coşkunçelebi, K., Makbul, S. ve Beyazoğlu, O. (2014). Pollen morphology and anatomical features of Lilium (Liliaceae) taxa from Turkey. Biologia 69(9): 1122-1133.
  • İkinci, N. (2011). Molecular phylogeny and divergence times estimates of Lilium L. section Liriotypus Asch. et Graebn. (Liliaceae) based on plastid and nuclear ribosomal ITS DNA sequence data. Turk. J. Bot. 35: 319-330.
  • İkinci, N. ve Oberprieler, C. (2010). Genetic relationships among NE Turkish Lilium L. (Liliaceae) species based on a Random Amplified Polymorphic DNA (RAPD) analysis. Plant Syst. Evol. 284: 41-48.
  • İkinci, N., Oberprieler, C. ve Güner, A. (2006). On the origin of European lilies: phylogenetic analysis of Lilium section Liriotypus using sequences of the nuclear ribosomal transcribed spacers. Willdenowia 36(2): 647-656.
  • Mandenova, I. (1940). Caucasian Lilies. Trudy Tbilissk. Bot. Inst. 8: 149-208.
  • Matthews, V. (1984). Lilium pyrenaicum: a complex species. Curtis´s Bot. Mag. 1(1): 36-43.
  • Stoker, F. (1938). The carniolicum group of Lilies. RHS Lily Year Book 7: 86-107.
  • Synge, P.M. (1980). Lilies: A Revision of Elwes’ Monograph of the Genus Lilium and Its Supplements. Londra.
  • Woodcock, H.B.D. ve Stearn, W.T. (1950). Lilies of the World: their cultivation and classification. Londra.
  • Baker, J.G. (1874). Revision of the genera and species of Tulipeae. J. Linn. Soc. 14: 211-310.
  • Balls, E.K. (1934). Lilies in the Pontus. RHS Lily Year Book 3: 50-52.
  • Baranova, M.V. (1988). A synopsis of the system of the genus Lilium (Liliaceae). Botaniceskij Zurnal 73: 1319-1329.
  • Comber, H.F. (1949). A new classification of the genus Lilium. RHS Lily Year Book 13: 86-105.
  • Davis, P.H. ve Henderson, D.M. (1969). A revision of Turkish Lilies. RHS Lily Year Book 33: 212-223.
  • Elwes, H.J. (1880). A monograph of the genus Lilium. Londra.
  • Furse, P. (1963). Lilies of North-East Turkey. RHS Lily Year Book 27: 63-67.
  • Güven, S., Okur, S., Demirel, S.D., Coşkunçelebi, K., Makbul, S. ve Beyazoğlu, O. (2014). Pollen morphology and anatomical features of Lilium (Liliaceae) taxa from Turkey. Biologia 69(9): 1122-1133.
  • İkinci, N. (2011). Molecular phylogeny and divergence times estimates of Lilium L. section Liriotypus Asch. et Graebn. (Liliaceae) based on plastid and nuclear ribosomal ITS DNA sequence data. Turk. J. Bot. 35: 319-330.
  • İkinci, N. ve Oberprieler, C. (2010). Genetic relationships among NE Turkish Lilium L. (Liliaceae) species based on a Random Amplified Polymorphic DNA (RAPD) analysis. Plant Syst. Evol. 284: 41-48.
  • İkinci, N., Oberprieler, C. ve Güner, A. (2006). On the origin of European lilies: phylogenetic analysis of Lilium section Liriotypus using sequences of the nuclear ribosomal transcribed spacers. Willdenowia 36(2): 647-656.
  • Mandenova, I. (1940). Caucasian Lilies. Trudy Tbilissk. Bot. Inst. 8: 149-208.
  •  
     
    Kitabın bu bölümüne atıf
  • Nursel İkinci (2018). Lilium. Şu eserde: Güner, A., Kandemir, A., Menemen, Y., Yıldırım, H., Aslan, S., Ekşi, G., Güner, I. ve Çimen, A.Ö. (edlr.). Resimli Türkiye Florası 2: 00-00. ANG Vakfı Nezahat Gökyiğit Botanik Bahçesi Yayınları. İstanbul.
  • Kitaba atıf
  • Güner, A., Kandemir, A., Menemen, Y., Yıldırım, H., Aslan, S., Ekşi, G., Güner, I. ve Çimen, A.Ö. (edlr.) (2018). Resimli Türkiye Florası, Cilt 2. ANG Vakfı Nezahat Gökyiğit Botanik Bahçesi Yayınları. İstanbul.
  • Veb referans
  • URL# http://turkiyebitkileri.com.tr/?GET=830F45Y78KG

  • ANASAYFA          İLETİŞİM          KAYNAKÇA

    Elektronik Türkiye Florası Projesi ANG Vakfı tarafından desteklenmektedir.