Türkiye Florası

PROJE HAKKINDA DİZİN ANAHTAR SİLSİLE HERBARYUM TERİMLER BİBLİYOGRAFYA YAZIM KURALLARI

Terimler

  1. Betimleyici Sözcükler. Sıfatlar, Zarflar
  2. Organlar
    1. Kök
    2. Gövde
    3. Yaprak
    4. Çiçek ve Meyve Durumları
    5. Çiçek
    6. Meyve
    7. Tohum
    8. Tozlaşma
    9. Üreme
  3. Yaşam Ortamı ve Duruş
  4. Sınıflandırılamayanlar

Bu bölümün iki temel amacı vardır. İlki, floristik botanik terminolojisinde bir standart meydana getirmek. İkincisi, Türkçe yazılan Resimli Türkiye Florası’nı, İngilizce ve Latince bilenlerin okuyabilmesi için mütevazı bir olanak sağlamaktır. Bugüne kadar botanik terminolojisinde hemen hepimizin kabul edebileceği ve kendi halkımızla da iletişimi ve anlaşmayı sağlayabilecek ortam oluşmamıştır. Bunun hipotetik nedenleri olarak; dilimizdeki çok hızlı değişme ve daralmayı; özellikle son yıllarda yabancı sözcüklerin dilimizi istilasını ve birçok botanikçinin, Davis’in Flora of Turkey eserinin verdiği ivmeyle artan çalışmalarda —neredeyse her birimizin— kendi teknik sözlüğünü oluşturmasını sayabiliriz.

Türkçe’nin çok hızlı değişmesi ile dildeki daralma ve sebepleri hakkında hepimiz belki birşeyler belirtebiliriz; ancak burada konuya sadece bir durum tespiti şeklinde değinilmektedir. Bunu incelemek ve irdelemek bu bölümün hedefi değildir. Aynı şekilde Türkçe’nin son yıllarda, özellikle İngilizce sözcüklerin istilası altında olduğu bir vakıadır. Hatta bu istila, yabancı sözcüklerin, çoğu zaman hiç Türkçeleştirilme yapılmadan, orijinal halleriyle istilası biçimindedir. Kelimelerin telaffuz edildiği gibi yazılması Türkçe’nin en önemli özelliğidir; arasında sesli bir harf yerleştirilmeden yazılan, yani içinde ünsüz yığılmaları olan sözcüklerin tamamı yabancı kökenlidir. Bu nedenle, inancımız, böyle sözcüklerin telaffuz edildiği gibi yazılarak Türkçeleştirilmesi ve bu yolla yabancı sözcük istilasına bir nebze engel olunmasıdır. Bu stratejinin kullanılışına kitabın çeşitli bölümlerinde sıklıkla rastlayacaksınız.

Son olarak, gerek dünyadaki botanik bilgisinin Türkçe’ye kazandırılması konusunda eski bilginlerimizin çabaları, gerekse Davis’in Türkiye Florası’nın yazımını takiben ortaya çıkan çok sayıda botanikçinin, bu kitaptaki bilgiyi araştırma ve derslerinde kullanma çabası ile sözcük dağarcıkları türetilmiştir. Bu dağarcıklarda kimimiz her teknik sözcüğe Türkçe bir karşılık bulma çabasında iken bir kısım araştırmacı sözcüklerin Türkçe telaffuzunu daha çok benimsemiştir. Her düşünce ve çabanın haklı gerekçeleri vardır; ancak yine de bu durumun bir karmaşa yarattığı da meydandadır. Bu karmaşayı giderme ve bu kitapta yer alan betimler ile teşhis anahtarlarında kullanılan teknik sözcüklerin, hangi anlamda kullanıldığı konusunu açık biçimde belirtme ihtiyacıyla bu sözlük oluşturulmuştur.

Aşağıdaki sözcük dağarcığı, betimlerde ve teşhis anahtarlarında kullanılacak çok sayıdaki terimden yalnızca önemli ve gerekli olduğu düşünülenleri içermektedir. Kuşkusuz bu dağarcığa eklenebilecek, dışarda kalmış çok sayıda sözcük vardır. Her bir sözcüğün açıklaması, varsa Türkçe eşanlamlısı, ayrıca Latince ve İngilizce karşılıkları verilmiştir. Dağarcığı görsel olarak desteklemek ve daha anlaşılır kılmak için terimlerin çoğunun resim ve şekilleri de eklenmiştir.

Terimler cetveli başlıca iki bölümde ele alınmıştır. Birinci bölümde daha ziyade “betimleyici” durumdaki çoğu sıfat ve zarflardan oluşan sözcükler, anlam yakınlıklarına göre sıralanmıştır. Öbeklerin düzeninde büyük oranda Botanical Latin (Stearn, 1985) temel alınmıştır. İkinci bölümde ise organlarla ilgili olan çoğu isim, isim tamlaması durumundaki terimler öbeklenmiştir. Sonuçta ortaya çıkan terimler cetveli “1”den başlayarak numaralanmıştır.

Her teknik sözcük maddesi şu öğelerden oluşmaktadır: “sıra numarası”, bu eserde kullanılması tercih edilen “teknik Türkçe sözcük”, anlamı ve varsa örneği; Türkçe eşanlamlıları; Latince karşılıkları; İngilizce karşılıkları.

Bölümün sonunda Türkçe, Latince ve İngilizce sözcükler kendi aralarında alfabetik olarak dizilmiş ve karşısına madde numarası belirtilmiştir. Böylece okuyucunun ilgili maddeyi kolayca bulması ve hem eşanlamlılarına hem de Latince ve İngilizce karşılıklarına ulaşması kolaylaştırılmıştır.


ANASAYFA          İLETİŞİM          KAYNAKÇA

Elektronik Türkiye Florası Projesi ANG Vakfı tarafından desteklenmektedir.